«Το ενδομήτριο σας είναι παχύ». Αυτή η φράση του γυναικολόγου προκαλεί, εύλογα, ανησυχία. Τι σημαίνει, όμως, ακριβώς αυτή η φράση; Παρακάτω το εξηγούμε με απλά λόγια ώστε να γνωρίζετε αν (και τι) χρειάζεται ακριβώς να κάνετε.
Τι είναι το ενδομήτριο;
Το ενδομήτριο είναι η στιβάδα κυττάρων που «επενδύει» εσωτερικά τη μήτρα σας. Κατά την αναπαραγωγική ηλικία, κάθε μήνα και υπό την επίδραση των ορμονών, παχαίνει με σκοπό να υποδεχτεί ένα έμβρυο. Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη, αποβάλλεται με την περίοδο και ο εμμηνορυσιακός κύκλος ξεκινά από την αρχή. Στο διακολπικό υπερηχογράφημα μετράμε το πάχος του σε χιλιοστά (mm).
Πριν από την εμμηνόπαυση, το πάχος αλλάζει κάθε μήνα
Στις γυναίκες που έχουν ακόμη περίοδο, το πάχος του ενδομητρίου αλλάζει φυσιολογικά μέσα στον κύκλο. Ένα «παχύ» ενδομήτριο λίγες μέρες πριν από την περίοδο είναι απολύτως αναμενόμενο. Ενδεικτικά:
| Φάση του κύκλου | Σύνηθες πάχος |
|---|---|
| Κατά την περίοδο | περίπου 1–4 mm |
| Μετά την περίοδο (παραγωγική φάση) | περίπου 4–8 mm |
| Γύρω από την ωορρηξία | περίπου 8–12 mm |
| Πριν από την επόμενη περίοδο (εκκριτική φάση) | περίπου 7–16 mm |
Γι’ αυτό, πριν από την εμμηνόπαυση δεν υπάρχει ένα «όριο» σε χιλιοστά πάνω από το οποίο το ενδομήτριο θεωρείται ‘’παθολογικό’’. Μετρά περισσότερο η εικόνα του (π.χ. αν φαίνεται κάποιος πολύποδας) και τα συμπτώματα. Αν το εύρημα είναι αμφίβολο, ο υπέρηχος συνήθως επαναλαμβάνεται λίγες μέρες μετά το τέλος της περιόδου, όταν το ενδομήτριο είναι λεπτότερο.
Μετά την εμμηνόπαυση, τα δεδομένα αλλάζουν
Μετά την εμμηνόπαυση οι ορμόνες (οιστρογόνα) μειώνονται και το ενδομήτριο γίνεται λεπτότερο. Εδώ το πάχος έχει μεγαλύτερη σημασία, καθώς και το αν υπάρχει αιμορραγία. Οταν το ενδομήτριο είναι έως 4-5 mm, η πιθανότητα καρκίνου του ενδομητρίου είναι πολύ μικρή. Όταν είναι πιο παχύ, χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος. Αν η αιμορραγία επιμένει ή επανέρχεται, ο έλεγχος συχνά γίνεται ανεξάρτητα από το πάχος.
Αυτό περιλαμβάνει μια επέμβαση που ονομάζεται “διαγνωστική υστεροσκόπηση”. Κατά την υστεροσκόπηση, μια μικροσκοπική κάμερα εισέρχεται στο εσωτερικό της μήτρας και μας προσφέρει τη δυνατότητα να δούμε “με γυμνό μάτι” το τι ακριβώς συμβαίνει στο εσωτερικό της μήτρας. Επίσης, μας δίνει τη δυνατότητα να λάβουμε στοχευμένες βιοψίες από όποια σημεία φαίνονται “ύποπτα”, καθώς και να αφαιρέσουμε πιθανές παθολογίες, όπως ο πολύποδας ενδομητρίου. Περισσότερα στο άρθρο μας για την κολπική αιμόρροια μετά την εμμηνόπαυση.
Ειδικές περιπτώσεις
Ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης: μπορεί να κάνει το ενδομήτριο λίγο παχύτερο, ιδιαίτερα τα σχήματα που προκαλούν μηνιαία «περίοδο». Τότε ο υπέρηχος είναι καλύτερα να γίνεται λίγο μετά την αιμορραγία.
Ταμοξιφαίνη (θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού): συχνά δίνει στον υπέρηχο εικόνα με παχύ ενδομητρίου. Κάθε αιμορραγία πρέπει να ελέγχεται.
Αρχή εγκυμοσύνης: το ενδομήτριο είναι φυσιολογικά παχύ. Σε καθυστέρηση περιόδου, το πρώτο βήμα είναι ένα τεστ εγκυμοσύνης!
Ποιες είναι οι αιτίες;
Οι περισσότερες αιτίες είναι φυσιολογικές ή καλοήθεις:
- φυσιολογική φάση του κύκλου ή αρχή εγκυμοσύνης,
- πολύποδες ενδομητρίου, μικρές καλοήθεις «αναπτύξεις» του βλεννογόνου,
- υποβλεννογόνια ινομυώματα,
- ορμονικές διαταραχές με διαταραγμένη ωορρηξία, όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών,
- ορμονική θεραπεία ή ταμοξιφαίνη,
- υπερπλασία ενδομητρίου, που σε ορισμένες μορφές μπορεί να είναι προκαρκινική κατάσταση,
- σπανιότερα, καρκίνος του ενδομητρίου, κυρίως μετά την εμμηνόπαυση.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο υπερπλασίας ή καρκίνου είναι η ηλικία άνω των 45 ετών, η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, η θεραπεία με οιστρογόνα χωρίς προγεσταγόνο και η ταμοξιφαίνη.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται έλεγχο;
Απευθυνθείτε στον γυναικολόγο σας αν έχετε:
- οποιαδήποτε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, ακόμη και λίγες σταγόνες,
- αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή μετά τη σεξουαλική επαφή,
- πολύ βαριές ή παρατεταμένες περιόδους, ιδιαίτερα μετά τα 45,
- ακανόνιστους κύκλους που άλλαξαν πρόσφατα (δείτε και τις διαταραχές περιόδου).
Ποιος είναι ο περαιτέρω έλεγχος;
Όταν χρειάζεται, ο έλεγχος γίνεται βήμα-βήμα:
- Επανάληψη του υπερήχου στη σωστή φάση του κύκλου, αμέσως μετά την περίοδο.
- Μαγνητική Τομογραφία Κάτω Κοιλίας (M.R.I.)
- Υστεροσκόπηση: η πιο αξιόπιστη εξέταση. Μια λεπτή κάμερα περνά από τον τράχηλο, και ο γιατρός βλέπει απευθείας το εσωτερικό της μήτρας, παίρνει στοχευμένη βιοψία και μπορεί να αφαιρέσει έναν πολύποδα στην ίδια συνεδρία.
Συνοπτικά
-
- Πριν από την εμμηνόπαυση, το πάχος του ενδομητρίου αλλάζει φυσιολογικά κάθε μήνα και δεν υπάρχει ένα σαφές όριο σε χιλιοστά.
- Μετά την εμμηνόπαυση με αιμορραγία, ενδομήτριο έως 4-5 mm είναι καθησυχαστικό· πιο παχύ χρειάζεται έλεγχο.
- Οι περισσότερες αιτίες είναι καλοήθεις, όπως οι πολύποδες ενδομητρίου.
- Κάθε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση πρέπει να ελέγχεται.
Ο Δρ. Γρηγοριάδης Γεώργιος, μετά από δεκαετή εκπαίδευση στη λαπαροσκοπική και υστεροσκοπική χειρουργική σε κέντρα της Μεγάλης Βρετανίας και της Γαλλίας, διαθέτει μεγάλη εμπειρία στη γυναικολογική ενδοσκόπηση. Αν έχετε παχύ ενδομήτριο, απευθυνθείτε στον ιατρό για την κατάλληλη διερεύνηση και εξατομικευμένη αντιμετώπιση.
