Αν και τα περισσότερα επεισόδια κολπίτιδας από μύκητες είναι σποραδικά και μεμονωμένα, σε ένα ποσοστό, οι μυκητιάσεις υποτροπιάζουν. Με βάση τον υπάρχοντα ορισμό, μιλάμε για τουλάχιστον 3 επεισόδια συμπτωματικής κολπίτιδας ανά έτος. Σε αυτά τα περιστατικά, απαιτείται κατάλληλη διερεύνηση και, συχνά, παρατεταμένη αγωγή από του στόματος ή τοπικά. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα υποτροπιάζοντα επεισόδια διαρκούν από 1 έως 2 έτη, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις, μπορούν να διαρκέσουν περισσότερο.
Πόσο συχνές είναι οι υποτροπιάζουσες μυκητιασικές κολπίτιδες;
Δεν είναι δυνατόν να δοθεί ξεκάθαρη απάντηση, μιας και αρκετές γυναίκες με συμπτώματα επιλέγουν να λάβουν αγωγή χωρίς να δουν πρώτα τον γυναικολόγο τους και να γίνουν καλλιέργειες. Μια τέτοια προσέγγιση αυξάνει την πιθανότητα αποτυχίας της θεραπείας, αν και, ευτυχώς, δεν φαίνεται να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης αντίστασης του μύκητα στα φάρμακα.
Ποιος μύκητας ευθύνεται για την κατάσταση;
Στην συντριπτική πλειονότητα, οφείλεται ο μύκητας Candida Albicans (>90%). Σε σπάνιες περιπτώσεις, και επί αποτυχίας των φαρμάκων πρώτης γραμμής, υποψιαζόμαστε την παρουσία άλλων μυκήτων, όπως Candida glabrata ή Candida krusei. Αυτοί οι τύποι είναι πιο κοινοί σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, καθώς και μετά την εμμηνόπαυση. Επίσης, αξίζει να σημειώσουμε πως, ακόμη και αν απομονώσουμε Candida glabrata ή Candida krusei σε περιστατικά με συμπτώματα κολπίτιδας, υπάρχει πιθανότητα να μην ευθύνονται για τα συμπτώματα. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να διερευνήσουμε και να αντιμετωπίσουμε κατάλληλα, άλλα πιθανά αίτια των συμπτωμάτων.
Τι ακριβώς προκαλεί την κατάσταση;
Οι σπόροι των μυκήτων Candida μεταναστεύουν από το γαστρεντερικό στο περιβάλλον του κόλπου, με μηχανισμό παρόμοιο με αυτό των Γαλακτοβακίλλων, οι οποίοι αποτελούν τη φυσιολογική χλωρίδα του κόλπου, συμβάλλοντας στη διατήρηση του φυσιολογικού Ph του κόλπου. Σε μικρούς αριθμούς, μπορεί να μην προκαλούν συμπτώματα κολπίτιδας. Σε ορισμένες καταστάσεις όμως, μπορεί ο αριθμός τους να αυξηθεί, οδηγώντας σε συμπτώματα κολπίτιδας, όπως κνησμό, ερεθισμό, τσούξιμο και αυξημένης ποσότητας λευκό έκκριμα από τον κόλπο. Αν και συχνά ανευρίσκεται αιτία (π.χ. σεξουαλική επαφή, έντονη υγρασία, αντιβίωση που χαλάει τη χλωρίδα του κόλπου), σε περιπτώσεις υποτροπής μπορεί να μην ανευρίσκεται ξεκάθαρη αιτία. Ενδεχομένως, γενετικοί παράγοντες που να έχουν να κάνουν με την ανοσία της ασθενούς να εμπλέκονται σε τέτοια περιστατικά άγνωστης αιτιολογίας (ιδιοπαθή).
Πώς γίνεται η διερεύνηση;
Αρχικά, απαιτείται ενδελεχής κλινική εξέταση από γυναικολόγο. Απαραίτητη είναι η διενέργεια καλλιεργειών κολπικού υγρού, ακόμη και αν έχουν ξαναγίνει στο παρελθόν, ώστε να απομονωθεί και να καλλιεργηθεί ο υπέυθυνος μικρο-οργανισμός. Αιτία αποτυχημένης θεραπείας μπορεί να είναι η παρουσία μύκητα άλλου από την Candida Albicans. Πέραν των παραδοσιακών καλλιεργειών, υπάρχει η δυνατότητα μεθόδου PCR, η οποία και προσφέρει αυξημένη ευαισθησία. Επίσης, υπάρχει η δυνατότητα διενέργειας αντι-μυκητιογράμματος, ώστε να καταδειχθεί η ευαισθησία του μύκητα που καλλιεργείται σε συγκεκριμένα αντι-μυκητιασικά φάρμακα.
Πώς γίνεται η αντιμετώπιση;
Αυτή είναι, συχνά, δύσκολη υπόθεση, μιας και, όπως αναφέραμε, δεν ανευρίσκεται πάντα κάποιο αίτιο για τις υποτροπές, οι οποίες ίσως έχουν να κάνουν και με γενετικούς παράγοντες. Τη δεδομένη στιγμή, η βάση της αντιμετώπισης είναι η ύφεση των συμπτωμάτων με το να επιτύχουμε μείωση του αριθμού των μυκήτων, χρησιμοποιώντας αντι-μυκητιασική αγωγή συντήρησης, συχνά για διάστημα μηνών. Η βασική ομάδα αντι-μυκητιασικών φαρμάκων είναι οι Αζόλες. Ωστόσο, με τη διακοπή της θεραπείας συντήρησης, έως και 50% των ασθενών θα εμφανίσουν νέο επεισόδιο κολπίτιδας εντός 3 με 4 μηνών, το οποίο συνήθως οφείλεται στο ίδιο στέλεχος μύκητα, το οποίο είναι ευαίσθητο στις Αζόλες. Ευτυχώς, η εμφάνιση στελεχών C. Albicans με αντίσταση στις Αζόλες παραμένει σπάνιο φαινόμενο.
Παράλληλα, αποφεύγουμε πιθανούς παράγοντες κινδύνου, όπως η αυξημένη λήψη ζάχαρης και η χρήση ορμονικής αντισύλληψης. Αν συνυπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου, μπορεί να συζητηθεί ο διανγωστικός έλεγχος για σακχαρώδη διαβήτη.
Πώς επηρεάζει την κατάσταση η εμμηνόπαυση;
Σε γενικές γραμμές, οι μυκητιασικές κολπίτιδες είναι σπάνιες μετά την εμμηνόπαυση. Ωστόσο, η αυξανόμενη χρήση θεραπείας ορμονικής υποκατάστασης (Θ.Ο.Υ.) για να αντιμετωπιστούν τα δυσάρεστα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, έχει αυξήσει τα ποσοστά των κολπίτιδων αυτής της αιτιολογίας και μετά την εμμηνόπαυση.
Ο ρόλος των κολπικών γαλακτοβακίλλων
Παραδοσιακά, η εξωγενής χορήγηση κολπικών υπόθετων γαλακτοβακίλλων θεωρείται πως έχει προστατευτική δράση, μιας και μπορεί να αποτρέψει την υπερανάπτυξη των μυκήτων, η οποία οδηγεί σε συμπτώματα κολπίτιδας. Επίσης, υπάρχει η θεωρία ότι οι ασθενείς με υποτροπιάζουσες μυκητιασικές κολπίτιδες έχουν χαμηλότερα επίπεδα κολπικών γαλακτοβακίλλων, κάτι το οποίο, ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ξεκάθαρα. Παρά την απουσία ισχυρών επιστημονικών δεδομένων που υποστηρίζουν τη χρήση τους, αυτά εξακολουθούνται να χρησιμοποιούνται κατά κόρον στην κλινική πράξη.
Αν πάσχετε από υποτροπιάζουσα μυκητιασική κολπίτιδα και θέλετε να μάθετε τις θεραπευτικές σας επιλογές, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας. Ο Δρ. Γρηγοριάδης Γεώργιος διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών και προσεγγίζει την ασθενή με διακριτικότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και δίνοντας, πάντα, προτεραιότητα στην ανακούφιση και επίλυση των προβλημάτων της.
